خرد بشری و خردی دائویی

یِوی بزرگ (دایِو 大禹) گفت:
خِردِ بشری خطرآفرین است،
خردِ دائویی لطیف، ذاتی و متوحِّد است،
مرکز [ِوجود] را با آن به دست می‌توان آورد.

- شُّوجینگ (書經؛ دفتر اسناد تاریخی)، 1.3.13

توضیح دربارۀ خردِ بشری و خردِ دائویی

خردِ بشری (ژِن‌شین 人心) عقلِ استدلالی است که در متون دائویی اشاره بدان از جهت انذار راهزنی‌های این مرتبۀ تعقلی است برای سالکان، چرا که نظر به خصیصۀ برون‌گرایِ آن، در بند تبدّلات ده‌هزار موجود (یعنی همه موجودات عالم) است. این مرتبۀ تعقلی را همچنین به‌رمز میمون استدلال‌گر و اسب عاقبت‌اندیش گفته‌اند. بنابه آموزه‌های دائویی اگر این میمون مهار نشود و اگر این اسب رام نگردد، به روان (شِّن 神) آسیب توانند زد. خلاصه آنکه برای آزادی روان و بازگشت آن به تُهی (شِو 虛)، به سکوتِ عقلِ موذی (وان‌شین 頑心) نیاز است.
امّا خردِ دائویی (دائوشین 道心) را در سنت کیمیای درون (نِی‌دان 內丹) گفته‌اند «آسمان درونی»: قوۀ تعقلی که در وجود آدمی استوا دارد و سالک دائویی، به‌توسط آن، دِه (德 راستی) تواند داشت به سوی دائو (道 حقیقة الحقائق). خردِ دائویی قبله‌نمای روان (شِّن 神) است، دِه جهت استقبال است و قبلۀ آن وُوجی (無極؛ غایت نیستی) است.

۱۲ شهریور ۹۸ ، ۱۲:۱۹ ۰ نظر

خودبه‌خودی

مدت زمان: 2 دقیقه 8 ثانیه

سرمشق انسان، زمین است؛ 

سرمشق زمین، آسمان است؛ 

 سرمشق آسمان، دائو است؛ 

سرمشق دائو، خودبه‌خودی است.

- دائودِه جینگ، بند 25.

人法地,地法天,天法道,道法自然。

۱۸ مرداد ۹۸ ، ۱۰:۳۸ ۰ نظر

کلام اعلی

لائودْزی گفت: کلام اعلی را کاربرد اندک است
و کلام سافل را کاربرد بسیار.

کاربردِ کلام اعلی جاودانه است
و کاربردِ کلام سافل گذرا.

تنها انسان فرهمند گذرا بودن را تواند دانست.

- دفتر وِن‌دْزی، فصل سوم (وِن‌دْزی 文子 از حکمای نخستین در آیین دائویی است که در سنّت گویند مرید لائودْزی و حامل تعالیم شفاهی او بوده است).

老子曰:上言者下用也,下言者上用也,上言者常用也,下言者權用也,唯聖人為能知權。

۱۷ مرداد ۹۸ ، ۱۷:۳۱ ۰ نظر

تعالیم حکیمانۀ لائودْزی (قسمت اوّل)

تعالیم حکیمانۀ لائودْزیف قسمت یکم (نیمۀ اول) 
مدت زمان: 6 دقیقه 30 ثانیه

 

آموزه‌های حکیمانۀ لائودْزی، قسمت یکم (نیمۀ دوم)
مدت زمان: 6 دقیقه 18 ثانیه

۱۷ مرداد ۹۸ ، ۱۷:۲۲ ۰ نظر

تمثیل لاک‌پُشت

"... دیگر رمز معروف شرق دور لاک‌پشت است؛ او نیز در میان بخش‌های بالایی و پایینی لاک خویش جای گرفته است، همچون انسان که در میان آسمان و زمین قرار دارد؛ و در این نمودار شکل این دو بخشِ لاک، همانند جایگاه آنها، مهم است. لاکِ مافوق که این جانور را «در بر می‌گیرد» از سبب صورت گِرد خود باز با آسمان متناظر است و به همین طریق، قشر پایینی لاک که جانور را «بر دوش می‌کشد» از سبب تخت بودن با زمین تطبیق می‌کند. بنابراین، کل لاک تصویری است از عالم، و لاک‌پشت در میان این دو بخشِ خود، نمودار جزء میانی سه‌گانۀ بزرگ[1] یعنی انسان است. بعلاوه، جمع شدن لاک‌پشت در درون لاک، رمز مرکز جستن در «مرتبۀ ازلی» است که مقام «انسان راستین» باشد، و این تمرکز نیز همچنین تحقق فراوانی امکانات بشری است، زیرا گرچه مرکز ظاهراً فقط یک نقطه است بدون امتداد، همین نقطه است که در مقام مصدر، واقعاً همه چیز را در بر دارد، و درست از همین سبب است که «انسان راستین» در بر دارندۀ هر آن چیزی است که در مرتبه‌ای از وجود ظهور یافته است که او خود با مرکز آن مرتبه یکی است."

- رنه گنون، سه‌گانۀ بزرگ[2] (نیویورک: سوفیا پِرِنیس، 2001)، ص 91.

[1] سه‌گانۀ بزرگ: سان تْسای 三才 عبارت است از «آسمان» و «زمین» افرون بر جزء میانی و میانجی آن دو، «انسان».
[2] کتاب سه‌گانۀ بزرگ اثر حکیم بزرگ فرانسوی، شیخ عبدالواحد یحیی، رنه گنون (1886-1951) به فارسی ترجمه شده است و به زودی از سوی انتشارات موسسه حکمت و فلسفه ایران به چاپ خواهد رسید.

انسان راستینِ دریاهای شمالی [سوار بر لاک‌پشت] (北海真人像) اثر وُووِی (吳偉؛ 1459-1508م‍.).

۱۷ مرداد ۹۸ ، ۱۷:۱۶ ۰ نظر

رؤیای عامّۀ مردم

اگر قاعدۀ رؤیای بی‌رؤیا را درنیابند، آگاهیِ معلّق و نفسِ غمامۀ شناورِ آنان در ظلمات سرگردان خواهد شد بی آنکه بازگشت [به مبدأ] یابند. میل ایشان معطوف است به دیدن آنچه در بیداری دیده‌اند و شنیده‌اند تا عظمت خود را [در تقویم ازلی] بازیابند، ولی بازگشت آنان در افتادن به تولّدات چهارگانۀ جنینی، تخم‌مرغی، تخم‌ماهیکی و مسخی [یعنی تولد از چند نوع تبدّل، مثلاً بخشی اژدها بخشی پرنده یا نیمی دیو نیمی آدمی] خواهد بود [اشاره می‌کند به ظهور فردی در صور ملکوت اسفل در عالم خواب] ... مردمان با چشمان باز [در بیداری] خواب می‌بینند [یعنی ادراکات وهمی دارند]، دیگر چه رسد به وقتی که می‌خوابند!

- از رسالۀ «در باب رویا» (مِنگ شوُ 夢說) اثر بای یِوچّان (白玉蟾، ف‍. 1229م‍.)

若不明夢中無夢之理,則飛識遊魂泛然而無歸,㝠然而不返。將見於見聞覺知境界,而化爲胎卵濕化之歸也。 ... 此乃開眼之夢也,何況於睡乎。

۱۷ مرداد ۹۸ ، ۱۷:۰۹ ۰ نظر

ظهور عقل

چون عقل در اندرون یکپارچه باشد،
مکنون و پوشیده نتواند ماند:
در جلوۀ تن، دانسته،
و در رنگ پوست، نمودار خواهد شد.

هنرهای عقل: چهار رسالۀ کهن دائویی، ترجمه و تعلیقات از اسماعیل رادپور (تهران: انتشارات زندگی روزانه)، ص‍. 46، نِی‌یِه (內業)، بند 49.

全心在中,不可蔽匿。知於形容,見於膚色

۱۷ مرداد ۹۸ ، ۱۷:۰۵ ۰ نظر

ظهورات لائوجِوین

ظهورات لائوجِوین (وجه الوهی لائودْزی) در اعصار مختلف 老君別號事實圖 اثر وانگ لی‌یُنگ 王利用 (د. 1120-1145م‍.)

دانلود تصویر با کیفیت بالا | حجم: 4.34م‍.ب‍.

۱۷ مرداد ۹۸ ، ۱۲:۱۴ ۰ نظر

هِه شیِن‌گُو


هِه شیِن‌گُو (何仙姑)، یکی از جاودانان هشت‌گانۀ دائویی


هِه شیِن‌گُو سوار بر دُرنا، اثر جّانگ لُو (张路؛ 1464-1538م‍.)

۱۷ مرداد ۹۸ ، ۰۰:۲۶ ۰ نظر

یی‌جینگ

فُوشی

فُوشی 伏羲 نخستین شهریار در دوره سه فغفور فرهمند 三皇.
این نقاشی اثر «ما لین» (馬麟؛ 1180-1256م‍.) در دورۀ حکومت سُنگ است.

دفتر تجلّیات (یی‌جینگ 易經 یا جَّویی 周易؛ همچنین مشهور به دفتر تغییرات) کهن‌ترین مکتوب در شرق دور است مشتمل بر شصت و چهار فصل که هر فصل همراه است با یک تصویر (گوآشیانگ 卦象) که تصویرِ شش خط (دو سه‌خطی روی هم) است، و نامِ آن شش‌خطی (گوآمینگ 卦名)، و بیان شش‌خطی (گوآتْسی 卦辭)، و بیان هر یک از شش خط (یائوتْسی 爻辭) که همراه است با «بالهای دهگانه» (شّی‌یی 十翼) که روایات (جّوان 專) متعلّق به این کتاب است در دَه بخش.

کشفِ بنیادِ تعالیم این کتاب منسوب است به فوشی (伏羲)، نخستین فغفور فرهمند چین. در سنّت چین گویند این هشت سه‌خطی که بنیاد همه تعالیم ئی‌جینگ است، بر پُشت یک لاک‌پُشت بر فوشی کشف شده است. ئی‌جینگ دفتری است تماماً مابعدالطبیعی ولی در عین حال بنیاد همۀ علوم و فنون در شرق دور است که به هرحال در بین عامۀ مردمان به عنوان یک کتاب فال‌گیری شهرت یافته است.

سه‌خطی‌های هشتگانه (باگوآ 八卦) هشت مجموعۀ سه‌خطی است و هر سه‌خطی متشکل است از سه‌خط روی یکدیگر (نظراً از پایین به بالا).
در هر سه‌خطی، هر کدام از خطوط یا بدون گسستگی (خط پیوسته —) یانگ است، و یا خط گسسته (- -) یین است، نظر به همه نسبت‌های همبستۀ یانگ (مردانه، اثبات، نورانی، قوّت، ازلی و ...) و یین (زنانه، نفی، ظلمانی، ضعف، ابدی و ...). از ترکیبات سه‌تایی این دو خط، هشت حالت مختلف حاصل می‌شود (2*2*2)، مثلاً: - - + — + - - = ☳ یا - - + — + - - = ☵.
هر کدام از این سه‌خطی‌ها رمزاً یکی از شئون مکنون آفرینش در حضرت قابلیت اوّل است. این رموز خطی را بیش از هر چیز با عناوین انتزاعی و نیز رموز ملموس مادّی همبسته می‌کنند:

چیِن 乾 | «فاعلیت» | ☰ | با طلسم آسمان.
شِوین 巽 | «تابعیت» | ☴ | با طلسم باد.
کان 坎 | «پایین‌روندگی» | ☵ | با طلسم آب.
گِن 艮 | «ثبات» | ☶ | با طلسم کوه.
کوئِن 坤 | «قابلیت» | ☷ | با طلسم زمین.
جِّن 震 | «برانگیختگی» | ☳ | با طلسم آذرخش
لی 離 | «بالاروندگی» | ☲ | با طلسم آتش
دوئِی 兌 | «تبادل»، ☱ ، با طلسم برکه.

ترکیب دوتایی این هشت سه خطی (8*8) در شصت و چهار حالت مختلف جفت می‌تواند شد که شصت و چهار شش‌خطی (六十四卦) دفتر تغییرات باشد.

۱۶ مرداد ۹۸ ، ۲۱:۱۶ ۰ نظر